Poza granicami i schematami. Recenzja książki „Polacy na emigracji” – Agnieszka Kołodziejska

Między wtórnością a autentycznością – wielowymiarowy obraz polskiej emigracji

Temat polskiej emigracji wydaje się obecnie mocno wyeksploatowany. Setki filmów dokumentalnych, vlogów na YouTubie i artykułów sprawiają, że sięgając po książkę „Polacy na emigracji” Agnieszki Kołodziejskiej, łatwo odczuć obawę przed wtórnością. Pozycję przesłuchałam w formie audiobooka na Storytel i muszę przyznać, że autorka poradziła sobie z tym wyzwaniem zaskakująco dobrze.

Główny temat – mimo że ogromny i w pewien sposób matrycowy – został rozbity na bardzo zróżnicowane, indywidualne mikrohistorie. Autorka dobrała rozmówców w sposób, który pozwala spojrzeć na emigrację z wielu perspektyw:

• Ekonomicznej: ucieczki za lepszym standardem życia i płynnością finansową.

• Tymczasowej, która stała się codziennością: zaplanowanych krótkich wyjazdów, które zakończyły się wpuszczeniem głębokich korzeni w nowym miejscu.
• Tożsamościowej: sytuacji, w których bohaterowie odnaleźli szczęście i spokój dopiero poza granicami Polski, całkowicie przewartościowując więź z ojczyzną.

Szacunek do rozmówcy i emocjonalna szczerość dziennikarki

Mocną stroną reportażu jest postawa samej dziennikarki. Kołodziejska wykazuje autentyczną ciekawość drugiego człowieka i daje swoim bohaterom przestrzeń do wypowiedzi. Nie naciska na siłę i nie szuka taniej sensacji – nawet jeśli w niektórych historiach pojawiają się pewne uproszczenia czy skróty myślowe, widać w tym świadomy wybór, by dać rozmówcom oddech.

Ciekawym zabiegiem jest również brak bezstronnej, chłodnej maski autorki. Dziennikarka pozwala sobie na pokazywanie własnego zaskoczenia czy nawet rozczarowania postawami bohaterów. Dzięki temu uświadamia czytelnikowi, jak mocno nasze wyobrażenia o życiu za granicą bywają obarczone stereotypami.

Na szczególną uwagę zasługują wątki budowania tkanki rodzinnej na obczyźnie – niezwykle ciekawie wypada konfrontacja opinii na temat tego, czy i dlaczego warto uczyć dzieci wychowywane za granicą języka polskiego.

Format krótkich rozdziałów – zaleta czy ograniczenie?

Pewien niedosyt pozostawia jednak sama struktura. Skondensowane, krótkie rozdziały czasami uniemożliwiają pełne zgłębienie psychologicznego tła ucieczki bohaterów od międzypokoleniowych obciążeń, lęków czy rozczarowań polską rzeczywistością. Dają jednak dobry, przekrojowy wgląd w różnorodność współczesnej Polonii.

Werdykt

Dla osób szukających lekkiego, ale szczerego i wieloperspektywicznego spojrzenia na współczesną emigrację, pozbawionego nadęcia i martyrologii.

Krótka forma rozdziałów sprawia, że niektóre wątki psychologiczne i społeczne pozostają jedynie zarysowane.

Ocena: ⭐⭐⭐ 3/5

💬 A Ty co myślisz? Czy polska emigracja to Twój zdaniem wciąż powód do szukania nowej tożsamości, czy dziś stała się po prostu zwykłą decyzją konsumpcyjno-życiową? Podziel się swoją opinią w komentarzu poniżej lub porozmawiajmy na moim profilu na Instagramie @matimajczyta!

📊 Informacje o książce:

• Tytuł: Polacy na emigracji
• Autor: Agnieszka Kołodziejska
• Wydawnictwo: WAB
• Gatunek: Reportaż